सोयाबीनला विक्रमी ७५०० रुपयांचा दर: ‘त्या’ विशेष वाणाची बाजारपेठेत धूम!
सोयाबीन दरातील मोठी झेप सध्या खुल्या बाजारात सर्वसाधारण सोयाबीनचा दर सुमारे ४५०० रुपयांपर्यंत आहे, परंतु महाराष्ट्रातील सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत आनंदाची बातमी आहे. कारंजा आणि वाशिम बाजारपेठेत एका विशिष्ट प्रकारच्या सोयाबीन वाणाला तब्बल ७५०० रुपये क्विंटल इतका विक्रमी आणि उच्चतम दर मिळत आहे. हा दर नेहमीच्या सोयाबीन दरापेक्षा ३००० रुपयांनी अधिक असल्याने, शेतकरी आता या विशेष सोयाबीनची लागवड करून कारंजा बाजारपेठेकडे अधिक आकर्षित होत आहेत.
‘त्या’ विशेष सोयाबीनची ओळख
नेमके हे ‘विशेष’ सोयाबीन कोणते? ज्या सोयाबीनला ‘बरबटीच्या आकाराचा’ आणि ‘काळी रेष’ असलेला विशिष्ट आकार आहे, त्या सोयाबीनला ही विशेष मागणी आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत या विशिष्ट आकाराच्या सोयाबीनला नेहमीच्या सोयाबीनपेक्षा उत्तम आणि अतिरिक्त मागणी असल्याने, नियमित सोयाबीन खरेदी करणाऱ्या कंपन्या देखील ते चांगल्या दरात खरेदी करत आहेत. अनेक शेतकरी दोन वर्षांपूर्वी प्रायोगिक तत्त्वावर याची लागवड करत होते, परंतु आता याच वाणामुळे त्यांना मोठा आर्थिक फायदा होताना दिसत आहे.
कारंजा बाजारपेठेतील वाढती आवक
या विक्रमी दरामुळे कारंजा (जि. वाशिम) हे शहर आता विदर्भातील सोयाबीन खरेदी-विक्रीचे एक मोठे केंद्र बनले आहे. संपूर्ण विदर्भातून सोयाबीन खरेदी करणारे व्यापारी कारंजा बाजारपेठेत पोहोचले आहेत. ७५०० रुपयांचा दर केवळ याच विशेष वाणासाठी मिळत असला तरी, अनेक शेतकऱ्यांनी काढणीनंतर लगेचच हे सोयाबीन कारंजा आणि वाशिम बाजारपेठेकडे आणण्यास सुरुवात केली आहे, ज्यामुळे या ठिकाणी सोयाबीनची आवक अचानक वाढली आहे.
आवक वाढण्यामागील कारणे
हा विक्रमी दर मिळवणाऱ्या ‘बरबटी’ सोयाबीनची कथा काही वर्षांपूर्वी सुरू झाली. ‘अर्टिक्युलेट’ सोयाबीनच्या मोठ्या प्रमाणात नमुना पेरणीतून काही शेतकरी याचा बियाणे म्हणून उपयोग करत होते. यातून मिळालेल्या उत्पादनाच्या बियाण्यांची चांगली खरेदी सुरुवातीला कमी दरात झाली, मात्र आता याच उत्पादनाला विक्रमी दर मिळत आहे. या विशिष्ट सोयाबीनचे उत्पादन, इतर वाणांपेक्षा चांगले असल्याने, आणि बाजारपेठेत त्याला असलेली विशेष मागणी पाहता, कारंजा आणि वाशिम भागातील शेतकरी मोठ्या संख्येने या वाणाकडे वळत आहेत.
शेतकऱ्यांसाठी संदेश आणि भविष्यातील शक्यता
नागेश चौधरी (व्यापारी, कारंजा) यांच्या मतानुसार, हे सोयाबीन इतर वाणांपेक्षा वेगळे आहे आणि त्याचा आंतरराष्ट्रीय दर्जा चांगला आहे. म्हणूनच त्याला मोठा दर मिळत आहे. सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी ही एक सुवर्णसंधी असून, विशिष्ट मागणी असलेल्या वाणांची लागवड करणे किती फायद्याचे ठरू शकते, हे यातून सिद्ध झाले आहे. शेतकरी बांधवांनी बाजारातील मागणीनुसार वाणांची निवड करून आपल्या उत्पादनातून अधिक नफा मिळवण्याचा प्रयत्न करावा.
